Yaz Dönemi Ve Beslenme

0
848

Yaz dönemi sıcağıyla beraber insana enerji de veren bir mevsim . bu nedenle insanların çoğu yaz döneminde daha iyi hisseder. Güneşin insan üzerindeki pozitif etkisi bilimsel olarak kanıtlanmıştır . Bu nedenle yaz mevsiminde hem güneşin tadını çıkarmalı hem de D vitamini almalıdır.

Ülkemiz güneşin bol olduğu bir ülke olmasına rağmen yapılan kan testlerin çoğunda D vitamini eksiktir. Bunun nedeni güneşten çok doğru yararlanmamaktır. Saat olarak sabah 10.00’ dan önce ve akşam saat 16.00’dan sonra güneşle tenimizi buluşturarak D vitamini depolamalıyız. Çok uzun sürelere ihtiyaç yok. Sadece 15 dk bile yeterlidir. Ayrıca eller ve yüz de bunun için yeterlidir. Yiyeceklerden alınamayan D vitamini ancak bu şekilde tamamlanabilir.

Yaz mevsiminde diğer önemli ihtiyaç sıvıdır . En gerekli sıvı ise sudur . Toplam miktar 2 litrenin altında olmamalıdır. Hatta bu miktar erkeklerde 3 litreye kadar çıkabilir. Sıvı ihtiyacının büyük çoğunluğu sudan karşılanmalıdır. Diğer içecekler kalori içerebildiğinden gizli kilo alımlarına neden olabilirler. Örneğin limonata yazın çok tüketilen bir içecektir. Ancak 100 ml sinde ortalama 40-50 kalori vardır. Günde 1 litre içilirse yaklaşık 500 kalori alınmış olur ki bu da nerdeyse günlük ihtiyacın üçte biri demektir. Bu nedenle tüketilen içeceklerinde enerjisini düşünüp ona göre tüketmek gerekir. Buzlu çaylar , asitli renkli içeceklerin yaklaşık bu kadar kalorisi olduğundan mümkünse tercih edilmemeli edilecekse de diyet olanları tercih edilmelidir. Böylece şekerli içeceklerin gereksiz kalorilerinden uzaklaşılmış olur. Özellikle de zayıflama diyeti yapılıyorsa buna dikkat edilmelidir.

Yemek seçimleri de kışa göre farklıdır. Aslında her mevsimde yenilmesi gereken sebze ve meyve o mevsimin ihtiyacını karşılamak üzere verilmiştir. Mesela yazın su ihtiyacı fazla olduğundan karpuz kavun gibi bol sulu meyveler vardır. Tıpkı kışın hastalıklardan korunmak için ihtiyacımız olan C vitaminini karşılayan portakal , mandalina gibi. Bu nedenle yaz meyve ve sebzelerine mutfakta bolca yer vermelidir. Soğuk yemek tercih edildiğinden zeytinyağlı yemekler her öğünde bulunabilir ancak yağ miktarına dikkat etmelidir. Salatalarda da mümkün olduğunca renkli sebzeler bir arada bulunmalıdır. Böylece her sebzeden gelen farklı vitamin bir arada alınmış olur. Soğuk sıkma zeytinyağı kullanılmalıdır . Kişi başı ölçü 1 tatlı kaşığıdır .

Et tüketimi yazın gereğinden fazla olmamalıdır. Günlük ihtiyaç ortalama 100-150 gr. dır . En uygun yöntem ızgara veya fırında pişirmedir. Etler az yağlı tercih edilmelidir. Fazla yağlı yiyeceklerin yaz mevsiminde sindirimi daha güçtür . kışın ısınmak için enerji ihtiyacı artar . Yazın ise tam aksine bol sıvı ve daha az enerji almak gerekir. Yiyecekleri hafifletmek için nane gibi baharatlar kullanılabilir. Ter bezlerinin daha fazla çalıştığı yaz dönemlerinde baharat tercihi önemlidir.Ter bezleri daha fazla çalıştığından kimyon gibi baskın kokulu baharatlar ağır kokulara neden olabilir. Daha hafif baharatlar tercih edilebilir.
Hastalıkları olan kişilerin havaların ısınmasıyla şikayetleri artabilmektedir. Özellikle hipertansiyonu olanlar dikkat edilmelidir. Alınan ve kaybedilen mineral değerlerinde dikkat edilmelidir. Tuzlu ve salamura besinlere ( turşu , peynir vs ) dikkat edilmeli. Mümkün olduğunca tuz sınırlandırılmalı ve sodyumu azaltılmış tuzlar tercih edilmelidir. ağır ve yoğun öğünlerden ziyade az ve sık öğünlerle birlikte tansiyonun ani değişimlerine engel olunmalıdır.

Kalp hastalıkları da bu mevsimde daha çok görüldüğünden ağır yağlı hamur işleri , yağlı etler , kızartmalardan uzak durulmalıdır. Kan kolesterol değerlerinde problemi varsa yağsız etler , az yağlı süt , yoğurt ve peynirler tercih edilmelidir. sebze ve meyve tüketimi biraz daha arttırılmalıdır. Kışın daha çok kullanılan baklagillere yazın da yer vermelidir piyaz gibi soğuk salata ve mercimek köftesi gibi soğuk mezeler yapılabilir. Bitkisel protein olduklarından az tüketilen etin protein değerini tamamlarlar . aynı zamanda posası yüksek kurubaklagiller fazla kolesterolün vücuttan atılmasına da yardımcı olur.

Kan şekeri dengesi yine yazın dikkat edilmesi gereken konulardan biridir. Kan şekerinin ani iniş ve çıkışlarını önlemek için meyve tüketimleri biraz daha kontrollü olmalı ve özellikle çok tatlı olan meyvelerden uzak durulmalı ve ya tüketilirse de yanında süt yada yoğurt gibi bir protein alınmalıdır. Böylece kandaki ani yükselişler önlenmiş olur.

Allerjik reaksiyonları olan kişiler yaz aylarında daha dikkatli olmalıdır . Özellikle çocukların bu şikayeti daha fazla olmaktadır. Yumurta gibi alerji yapabilen yiyecekleri çocuklara yaz döneminde gün aşırı veya üç günde bir vermek gerekir. Çocuklarda yaz dönemine bağlı olarak iştahsızlık oluşabilir. Çocukları yemek konusunda zorlamak yemek fikrinden tamamen uzaklaşmalarına neden olabilir. Çok zorlamadan az ve sık beslenmelerini sağlamak gerekir. Enerjisi olan içecekler verilebilir. Taze sıkılmış meyve suları , süt , ayran bunlardan bazıları. Sıvının da gereğinden fazla verilmesi çocuğun yemek için iştahını iyice kesebilir. Yemekten 1,5 saat önce enerjisi olan içecekleri kesmek gerekir. İştahı önlememesi için su gibi kalorisiz içecekler de yemekten 45 dakika önce verilmemelidir çünkü midede hacim oluşturup yenilen yemeğin miktarının azalmasına neden olur.

Aslında tüm bu anlatılanlardan da anlaşıldığı gibi yaz aylarında her dönemde olduğu gibi dengeli ve sağlıklı beslenmeye özen göstermelidir. Sıvı tüketimi ve güneşin doğru kullanımı biraz daha öne çıkmaktadır . Günde en az 4 olmak üzere 6 öğüne kadar bir beslenme düzeni kurulmalı . Yoğun ve abartılı çeşitlerden uzak durulmalıdır.

Yazın tadına varmanız dileğiyle…

Beslenme Ve Diyet Uzmanı
Deniz Şafak

CEVAP VER